ai là tác giả của sông núi nước nam

Bách khoa toàn thư hé Wikipedia

Nam quốc tô hà
Thất ngôn tứ tuyệt
Thông tin tưởng tác phẩm
Tên gốcKhông có
Tác giảKhông rõ
Thời gian trá sáng sủa tác981
Triều đại sáng sủa tácNhà Tiền Lê
Quốc giaViệt Nam
Ngôn ngữVăn ngôn
Thể loạiThất ngôn tứ tuyệt
Tên ViệtSông núi nước Nam

WikisourceNam quốc tô hà

Nam quốc tô hà (chữ Hán: 南國山河) là 1 trong những bài xích thơ thất ngôn tứ tuyệt viết lách vày văn ngôn ko rõ ràng người sáng tác (mặc mặc dù một số mối cung cấp nhận định rằng Lý Thường Kiệt là kẻ viết lách ra).[1][2] Bài thơ này còn có thuộc tính khuyến khích ý thức quân sĩ, gom Lê Hoàn kháng quân Tống năm 981[3] và Lý Thường Kiệt kháng quân Tống năm 1077. Trong văn hóa truyền thống, ý nghĩa sâu sắc và độ quý hiếm của bài xích thơ vô lịch sử vẻ vang nước Việt Nam được người Việt thừa nhận rộng thoải mái.[4]

Bạn đang xem: ai là tác giả của sông núi nước nam

Trong sách Lịch sử Việt Nam, tập luyện I tự Uỷ ban Khoa học tập Xã hội nước Việt Nam biên soạn, xuất phiên bản bên trên miền Bắc nước Việt Nam năm 1971 vô thời kỳ cuộc chiến tranh nước Việt Nam, Nam quốc tô hà sẽ là “bản Tuyên ngôn song lập đầu tiên” của dân tộc bản địa nước Việt Nam.[5] Một số nội dung bài viết và sách được xuất phiên bản bên trên nước Việt Nam sau này cũng gọi bài xích thơ này là phiên bản tuyên ngôn song lập thứ nhất của nước Việt Nam.

Tên gọi

Bài thơ này vốn liếng ko mang tên, tên thường gọi Nam quốc tô hà là vì những người dân biên soạn cuốn sách Hợp tuyển chọn thơ văn Việt Nam, tập luyện 2 (sách tự Nhà Xuất phiên bản Văn học tập xuất phiên bản năm 1976) đề ra, lấy kể từ tư chữ đầu vô câu thơ thứ nhất của bài xích thơ này (Nam quốc tô hà Nam đế cư).[6]

Văn bản

Nam quốc tô hà

Bài thơ Nam quốc tô hà đem tối thiểu là 35 dị phiên bản sách và 8 dị phiên bản thần tích. Thư tịch thứ nhất đem chép bài xích thơ này là sách Việt năng lượng điện u linh tập, tuy nhiên phiên bản Nam quốc tô hàViệt năng lượng điện u linh tập ko cần là phiên bản được nghe biết tối đa, phiên bản ghi vô Đại Việt sử ký toàn thư mới nhất là phiên bản được không ít người biết nhất. Đại Việt sử ký toàn thư là cỗ chủ yếu sử thứ nhất đem biên chép bài xích thơ này.[7][8][9]

Bản ghi vô Đại Việt sử ký toàn thư như sau:[10]

南國山河南帝居
截然分定在天書
如何逆虜來侵犯
汝等行看取敗虛

Nguyên văn Hán –Việt:

Nam quốc tô hà Nam đế cư
Tiệt nhiên ấn định phận bên trên thiên thư
Như hà nghịch tặc lỗ lai xâm phạm
Nhữ đẳng hành khan thủ bại hỏng.

Bản dịch nôm của Nguyễn Tri Tài:[11]

Sông núi nước Nam, vua nước Nam ở,
Phân vị rẽ ròi tiếp tục ghi vô sách trời.
Cớ sao lũ giặc bạo ngược cho tới xâm phạm,
Chúng bây rồi coi, tiếp tục chuốc lấy thất bên trên tan tành.

Bản dịch nôm của Nguyễn Hùng Vĩ:[12]

Sông núi nước Nam, Nam đế cai quản trị
Hiển nhiên tiếp tục ấn định phận bên trên thiên thư
Cớ sao bọn giặc ngỗ ngược cho tới xâm phạm
Mà bọn chúng cất cánh, coi đi ra, lại Chịu bại ư?

Bản dịch của Trần Trọng Kim

Sông núi nước Nam vua Nam ở
Rành rành ấn định phận ở sách trời
Cớ sao lũ giặc lịch sự xâm phạm
Chúng cất cánh có khả năng sẽ bị tấn công tơi bời.

Lịch sử

Hiện ni, sơ cỗ tổng hợp tiếp tục thấy có tầm khoảng 30 dị phiên bản bài xích thơ Nam quốc tô hà ở trong số văn phiên bản Hán Nôm chép tay hoặc tự khắc mộc. Cụ thể là 8 phiên bản Việt năng lượng điện u linh, 10 phiên bản Lĩnh Nam chích quái:[13], Thần phả thông thường cửa ngõ sông Ngũ Huyện (Quả Cảm, Hoà Long, Yên Phong, Bắc Ninh), Biển tự khắc bài xích thơ Nam quốc tô hà ở Phù Khê Đông (Tiên Sơn, Bắc Ninh), Trương tôn thần sự tích, Thiên Nam vân lục liệt truyện, Dư địa chí, Đại Nam nhất thống chí; phẳng trình thản cỗ.[14]

Trong cuộc chiến tranh Tống–Việt phen loại nhất

Theo sách Lĩnh Nam chích quái:[15]

Năm Thiên Phúc vẹn toàn niên hiệu vua Lê Đại Hành; Tống Thái Tổ sai Hầu Nhân chỉ bảo, Tôn Toàn Hưng chứa chấp quân xâm lăng nước Nam. Hai mặt mũi đối lũy nằm trong cầm cự cùng nhau ở sông Đồ Lỗ. Vua Lê Đại Hành mơ thấy nhị anh thần nhân phía trên sông vái nhưng mà bảo rằng chúng ta là Trương Hống, Trương Hát xưa theo dõi Triệu Việt Vương; ni xin xỏ nằm trong mái ấm vua tấn công giặc nhằm cứu giúp bào thai. Vua Lê Đại Hành tỉnh dậy ngay tắp lự nhóm hương thơm khấn cầu thần gom. Đêm ấy thấy một người dẫn đoàn âm binh áo White và một người dẫn đoàn âm binh áo đỏ ửng kể từ phía Bắc sông Như Nguyệt và lại nằm trong xông vô trại quân Tống nhưng mà tấn công. Quân Tống kinh hoàng, thần nhân tàng hình bên trên ko, rộng lớn giờ dìm rằng:

Nam quốc tô hà Nam đế cư

Hoàng thiên dĩ ấn định bên trên thiên thư

Như hà Bắc Lỗ lai xâm lược

Bạch nhận phiên trở nên đập phá trúc dư.

Quân Tống nghe thấy, xéo giẫm lên nhau chạy tan, đại bại nhưng mà về. Vua Lê Đại Hành về bên ăn mừng, truy phong cho tới nhị vị thần nhân, một là Tinh Mẫn Đại Vương lập miếu thờ bên trên té tía sông Long Nhãn, nhị là Khước Mẫn Đại vương vãi lập miếu ở té tía sông Như Nguyệt.

Đa số những mái ấm phân tích thống nhất đề thương hiệu khuyết danh người sáng tác bài xích thơ. Riêng Lê Mạnh Thát vô bài xích "Pháp Thuận và bài xích thơ thần nước Nam sông núi" nhận định rằng người sáng tác bài xích thơ là Đỗ Pháp Thuận.

Các mái ấm phân tích thời gian gần đây thống nhất ý kiến Nam quốc tô hà là bài xích thơ xuất hiện tại bên dưới thời Lê Đại Hành và nối tiếp được Lý Thường Kiệt áp dụng sau đây.[a][16][17]

Trong cuộc chiến tranh Tống–Việt phen loại hai

Sông Như Nguyệt (sông Cầu)

Theo sách Đại Việt sử ký toàn thư

Năm 1076, Quách Quỳ, Triệu Tiết đem quân 9 tướng mạo, phù hợp với Chiêm Thành, Chân Lạp tiến công Đại Việt. Hai mặt mũi giao đấu ở sông Như Nguyệt, một tối quân sĩ chợt nghe vô thông thường Trương tướng mạo quân[18] nổi tiếng gọi to lớn rằng:

Xem thêm: satan là gì

Nam quốc tô hà Nam đế cư

Tiệt nhiên phân ấn định bên trên thiên thư

Như hà nghịch tặc lỗ lai xâm phạm

Nhữ đẳng hành khan thủ bại hỏng.

Sau này quả thật lời nói thơ, Lý Thường Kiệt vượt mặt quân Tống.[19][20]

Theo sách Việt năng lượng điện u linh – Chuyện Trương Hống và Trương Hát

Thời Nam Tấn Vương mái ấm Ngô chuồn tấn công dẹp Lý Huy ở Long Châu, đóng góp quân ở cửa ngõ Phù Lan, tối ngủ mơ thấy nhị người kỳ vĩ, dung mạo tuấn tú cho tới trình làng mái ấm vua và xin xỏ trợ chiến. Nhà vua căn vặn tính danh, chúng ta vấn đáp rằng chúng ta là đồng đội vốn liếng người Phù Lan, thực hiện tướng mạo của Triệu Việt Vương, Việt Vương bị Lý Nam Đế (Hậu Lý Nam Đế) vượt mặt. Nam Đế thực hiện lễ trọng ý mong muốn cho tới chúng ta thực hiện quan; nhị đồng đội từ khước, trốn vô núi Phù Long, Nam Đế rất nhiều lần cho những người truy nã ko được, mới nhất treo ngàn vàng cầu người bắt. Hai đồng đội đều tu nằm trong độc nhưng mà bị tiêu diệt. Thượng đế thương chúng ta không có tội cho tới thực hiện Than Hà Long Quân Phó Sứ, tuần nhị sông Vũ Bình và Lạng Giang đến tới tận bên trên mối cung cấp, hiệu là Thần Giang Phó Đô Sứ. Trước ê đã hỗ trợ vua Ngô Quyền vô chiến dịch Bạch Đằng.

Nam Tấn Vương tỉnh dậy mới nhất đem tế và khấn thần phò trợ. Sau ê Nam Tấn Vương thắng trận, bình hoàn thành quân Tây Long vua sai sứ phân chia điểm lập thông thường thờ, đều phong thực hiện Phúc Thần một phương, chiếu phong anh là Đại Đương Giang Đô Hộ Quốc Thần Vương, lập thông thường ở cửa ngõ sông Như Nguyệt. Còn em là Tiểu Đương Giang Đô Hộ Quốc Thần Vương, lập thông thường ở cửa ngõ sông Nam Bình.

Thời vua Nhân Tông mái ấm Lý, binh Tống phái nam xâm kéo cho tới biên cảnh; vua sai Thái úy Lý Thường Kiệt dựa bờ sông đóng góp cừ nhằm cố thủ. Một tối ê quân sĩ nghe vô thông thường nổi tiếng dìm to lớn rằng:

Sông núi mái ấm Nam Nam đế ở

Phân minh trời ấn định bên trên thiên thư.

Cớ sao nghịch tặc lỗ lịch sự xâm phạm

Bọn bọn chúng rồi phía trên tiếp tục bại hỏng.

Quả nhiên quân Tống ko tấn công tiếp tục tan chảy. Thần mơ rõ rệt, mảy lông sợi tóc chẳng sai.[21]

Theo Bửu Diên Nguyễn-Phúc, Thị Hoàng Anh Phạm (2003)

Năm 1076, rộng lớn 30 vạn quân mái ấm Tống (Trung Quốc) tự Quách Quỳ lãnh đạo xâm lăng Đại Việt (tên nước nước Việt Nam thời đó). Lý Thường Kiệt lập chống tuyến bên trên sông Như Nguyệt (sông Cầu) nhằm ngăn địch. Quân của Quách Quỳ tấn công cho tới sông Như Nguyệt thì bị ngăn.[22] phần lớn trận quyết đấu kịch liệt tiếp tục xẩy ra bên trên phía trên tuy nhiên quân Tống chẳng sao vượt lên được chống tuyến Như Nguyệt, đành đóng góp trại ngóng viện binh hỗ trợ. Đang tối, Lý Thường Kiệt cho những người vô thông thường thờ Trương Hống, Trương Hát ở phía phái nam bờ sông Như Nguyệt, fake thực hiện thần gọi vang bài xích thơ bên trên.[23] Nhờ thế ý thức đấu sĩ lên rất rất cao. Lý Thường Kiệt ngay tắp lự cho tới quân vượt lên sông, tổ chức triển khai một trận quyết đấu, tấn công trực tiếp vô trại giặc. Phần vì thế bất thần, phần vì thế sĩ khí quân Đại Việt đang được lên, quân Tống kháng nâng yếu ớt ớt, số bị bị tiêu diệt, bị thương tiếp tục rộng lớn quá nửa. Lý Thường Kiệt ngay tắp lự cho những người lịch sự nghị hòa, hé lối cho tới quân Tống rút quân về nước, lưu giữ vững vàng khu vực nước Đại Việt.

Ý nghĩa nhị câu thơ cuối và đối tượng người tiêu dùng của bài xích thơ

Trong câu thơ cuối của bài xích thơ Nam quốc tô hà đem đại kể từ nhân xưng thứ bực nhị số nhiều "nhữ đẳng" 汝等. Trong những phiên bản dịch thơ của bài xích thơ này kể từ nhữ đẳng đều được dịch là chúng bay hoặc chúng mày. Theo Nguyễn Hùng Vĩ và Nguyễn Sơn Phong "nhữ đẳng" 汝等 vô câu thơ cuối của bài xích thơ Nam quốc tô hà là chỉ quân Đại Việt, đối tượng người tiêu dùng của bài xích thơ là quân Đại Việt, ko cần quân Tống, ý của nhị câu thơ cuối của bài xích thơ là vì sao quân giặc cho tới xâm phạm nhưng mà những ngươi (quân Đại Việt) lại cam lòng Chịu thất bại.[12][24][25]

Dịch thơ

Bản dịch thơ của Trần Trọng Kim:[26]

Sông núi nước Nam vua Nam ở
Rành rành ấn định phận bên trên sách trời
Cớ sao lũ giặc lịch sự xâm phạm
Chúng cất cánh có khả năng sẽ bị tấn công tơi bời.

Bản dịch thơ của Trần Trọng Kim từng được đi vào vô sách giáo khoa trung học tập của học viên nước Việt Nam tuy nhiên tiếp sau đó tiếp tục bị nockout quăng quật. Theo Trương Phan Việt Thắng phiên bản dịch thơ của Trần Trọng Kim bị nockout quăng quật ngoài sách giáo khoa rất có thể là vì thế yếu tố chủ yếu trị, Trần Trọng Kim là "một trí thức ko nằm trong phe cách mệnh, là Thủ tướng mạo "Chính phủ bù nhìn""[27][28].Tuy nhiên, phiên bản dịch đó lại là phiên bản được nổi tiếng nhất vì thế đem vần điệu dễ dàng lưu giữ, được thông dụng rộng thoải mái.[29]

Bản dịch thơ của Lê Thước và Nam Trân:[26]

Núi sông Nam Việt vua Nam ở
Vằng vặc sách trời phân chia xứ sở
Giặc dữ cớ sao phạm cho tới đây
Chúng ngươi chắc chắn cần vỡ vạc.

Bản dịch thơ bên trên của Lê Thước và Nam Trân được đi vào vô sách giáo khoa Ngữ văn 7, tập luyện 1 tự Nhà Xuất phiên bản Giáo dục đào tạo nước Việt Nam xuất phiên bản năm 2003 (sách được tái mét phiên bản rất nhiều lần sau đó) tuy nhiên những người dân biên soạn sách giáo khoa Ngữ văn 7 dường như không dẫn lại đích vẹn toàn văn phiên bản dịch thơ của Lê Thước và Nam Trân nhưng mà sửa câu đầu của phiên bản dịch thư từ Núi sông Nam Việt vua Nam ở trở nên Sông núi nước Nam vua Nam ở.[26]

Xem thêm: soạn văn bản bằng giọng nói

Theo ông Nguyễn Khắc Phi, Tổng mái ấm biên sách giáo khoa Ngữ văn 7, tập luyện 1, toàn thể hội đồng biên soạn sách tiếp tục đồng tình sửa lại câu thơ đầu vô phiên bản dịch thơ của Lê Thước và Nam Trân vì thế "nước tớ ko khi nào đem quốc hiệu Nam Việt". Cũng theo dõi ông Phi "Nguyên tắc biên soạn sách giáo khoa ở VN tương đương quốc tế, được cho phép người biên soạn đem quyền thay thế cho tới thích hợp nội dung".[30]

Ông Phạm Văn Tuấn (nhân viên Viện Nghiên cứu giúp Hán Nôm) nhận định rằng việc những người dân biên soạn sách Ngữ văn 7, tập luyện 1 sửa lại phiên bản dịch thơ của Lê Thước và Nam Trân là sự việc thực hiện ko đích, ko trang nghiêm, ko khoa học tập. Đã dẫn thì cần dẫn đích vẹn toàn văn, dẫn sai là ko tôn trọng người sáng tác của phiên bản dịch thơ, ko tôn trọng người gọi, người học tập. Những người biên soạn dường như không dẫn đích vẹn toàn văn phiên bản dịch thơ của Lê Thước và Nam Trân, ko ghi ai là kẻ tiếp tục sửa câu Núi sông Nam Việt vua Nam ở trở nên Sông núi nước Nam vua Nam ở. Theo ông Tuấn những người dân biên soạn sách còn nếu như không thể dẫn đích vẹn toàn văn phiên bản dịch thơ của những người không giống thì nên tự động bản thân dịch.[31]

Bản dịch thơ của Nguyễn Tri Tài:[11]

Sông núi nước Nam vua Nam ở
Sách trời ấn định phận tiếp tục rõ ràng ràng
Cớ sao giặc dữ dám xâm phạm
Chờ đấy loại bây tiếp tục nát nhừ tan.

Ghi chú

  1. ^ Phan Huy Lê Lúc khảo cứu giúp kiệt tác ĐVSKTT tiếp tục cho tới rằng: "Các người sáng tác Đại Việt sử ký toàn thư tiếp tục đứng bên trên ý kiến chủ yếu thống, đạo trung quân cùng theo với những phương pháp của tam cương ngũ thông thường, tam tòng tứ đức nhằm viết lách sử, nhằm ca ngợi chê, nhằm reviews và comment những hero lịch sử"(24). Vì vậy Lúc reviews về Lê Hoàn (Lê Đại Hành), người tạo nên đi ra mái ấm Tiền Lê (980-1009), một vị nhân vật dân tộc bản địa đem công rộng lớn trong các việc tổ chức triển khai và hướng dẫn công việc kháng chiến kháng quân Tống phen loại nhất, người và được mái ấm viết lách sử Lê Văn Hưu nhiệt tình ca tụng "Lê Đại Hành giết mổ Đinh Điền, bắt Nguyễn Bặc, trói Quân Biện, Phụng Huân dễ dàng như lùa trẻ em con cái, như sai bầy tớ, gần đầy vài ba năm nhưng mà khu vực ấn định yên ổn, công tấn công dẹp thành công dẫu là những vua Hán, Đường cũng ko rộng lớn được" thì ngòi cây bút của Ngô Sĩ Liên lại phê phán nóng bức Lê Đại Hành về "tội" ko nhiệt tình phò tá con cái vua Đinh, lập Dương thị thực hiện Hoàng hậu. Ông viết: "Đạo phu nhân ck là đầu của nhân luân, côn trùng của vương vãi hóa... Đại Hành thông dâm với phu nhân vua rồi nghiễm nhiên lập thực hiện Hoàng hậu, rơi rụng cả lòng biết hổ ngượng ngập vậy". Nếu tiếp tục reviews Lê Đại Hành vì vậy thì dễ dàng gì lại đem bài xích thơ như 1 phiên bản "Tuyên ngôn độc lập" ê của dân tộc bản địa gắn cho tới Lê Hoàn được. Vì vậy có lẽ rằng cho tới thời khắc biên soạn cỗ ĐVSKTT, những người sáng tác tiếp tục gắn bài xích thơ ê cho tới Lý Thường Kiệt. Cũng rất có thể cho tới thời Lý Nhân Tông, Lý Thường Kiệt tiếp tục mượn danh thần, cho những người nấp vô thông thường dìm bài xích thơ nhằm khích lệ quân sĩ, thực hiện tan biến ý chí và ý thức của kẻ địch. Việc mượn uy thần vô trận mạc cũng là 1 trong những điều dễ nắm bắt, tuy nhiên việc thần ko được triều đình phong loài kiến mái ấm Lý phong thưởng sau khoản thời gian thắng trận lại không tuân theo lệ thông thường. Không lẽ vua Lý Nhân Tông "quên" ko phong thưởng cho tới thần hoặc Việt năng lượng điện u linh "bỏ sót" ko chép?

Thư mục

  • Đại Việt sử ký toàn thư; Soạn fake Lê Văn Hưu, Ngô Sĩ Liên,... Dịch fake Viện Sử học tập Việt Nam; Nhà Xuất phiên bản Khoa học tập xã hội, 1993.
  • Lĩnh Nam chích quái, biên soạn fake Trần Thế Pháp, Tân đính thêm Vũ Quỳnh, Nhà Xuất phiên bản Khoa học tập xã hội Hà Thành, 1993.
  • Việt năng lượng điện u linh; biên soạn fake Lý Tế Xuyên, dịch fake Lê Hữu Mục, Nhà Xuất phiên bản Dâng Lạc.
  • Lịch sử văn học tập Việt Nam, Tập 1. Nhà Xuất phiên bản Khoa học tập Xã hội.
  • Bửu Diên Nguyễn-Phúc, Thị Hoàng Anh Phạm (2003). Quê hương thơm hoài niệm.

Chú thích

  1. ^ Nghia M. Vo. Legends of Vietnam: An Analysis and Retelling of 88 Tales. ISBN 0786490608. Trang 56
  2. ^ Viện phân tích Hán Nôm, Viện Khoa học tập xã hội nước Việt Nam, Viện Khoa học tập xã hội và nhân bản vương quốc, Trung tâm Khoa học tập xã hội và nhân bản vương quốc (2006). Tạp chí Hán Nôm, Issues 74-79. Trang 5.
  3. ^ “Những Tuyên ngôn bất hủ”. Thời báo doanh nhân. Truy cập 10 mon 6 năm 2014.
  4. ^ PGS Lê Trung Vũ & PGS TS Lê Hồng Lý. Lễ hội Việt Nam. Nhà Xuất bản: Công ty Văn hóa Hương Trang. Trang 397.
  5. ^ Ủy ban Khoa học tập xã hội nước Việt Nam, Lịch sử Việt Nam, tập luyện I, Nhà xuất phiên bản Khoa học tập xã hội, 1971, tr. 182.
  6. ^ Lê Phước. "Nam Quốc Sơn Hà": Chân lý tự do vương quốc của dân tộc bản địa nước Việt Nam, RFI giờ Việt. Truy cập ngày 28 tháng bốn năm năm 2016.
  7. ^ Văn Chung. "Nam quốc tô hà" đem 35 dị phiên bản, ko cần của Lý Thường Kiệt, việt nam net. Truy cập ngày 27 tháng bốn năm năm 2016.
  8. ^ Nguyễn Khắc Phi. Vài vấn đề cần trao thay đổi thêm thắt về bài xích Nam Quốc Sơn Hà Lưu trữ 2016-06-30 bên trên Wayback Machine, Tạp chí Văn hóa Nghệ An. Truy cập ngày 27 tháng bốn năm năm 2016.
  9. ^ Nguyễn Thị Oanh. Về thời khắc Ra đời của bài xích thơ Nam quốc tô hà, Tạp chí Hán Nôm số 1(50) năm 2002. Viện Nghiên cứu giúp Hán Nôm. Truy cập ngày 27 tháng bốn năm năm 2016.
  10. ^ 大越史記全書/本紀卷之三, 維基文庫. Truy cập ngày 27 tháng bốn năm năm 2016.
  11. ^ a b Nguyễn Tri Tài. Giáo trình giờ Hán, tập luyện I: hạ tầng. Nhà Xuất phiên bản Đại học tập Quốc gia Thành phố Xì Gòn. Thành phố Xì Gòn, năm 2002. Trang 43.
  12. ^ a b Chiêu Minh. Cố GS Nguyễn Tài Cẩn 19 năm "sửa" bài xích "Nam quốc tô hà!", Thể thao & Văn hóa. Truy cập ngày 27 tháng bốn năm năm 2016.
  13. ^ “Lĩnh Nam Chích Quái - Sách Sử Việt Nam”. Bản gốc tàng trữ ngày 14 mon 10 năm 2016. Truy cập 9 mon 8 năm 2016.
  14. ^ Hầu không còn những ngôn phiên bản bên trên đều nhìn thấy vô cỗ Thư mục đề yếu ớt - Di sản Hán Nôm nước Việt Nam. NXB KHXH, H.1993, 3 tập
  15. ^ “Lĩnh Nam Chích Quái”. Sách Sử Việt Nam. Bản gốc tàng trữ ngày 14 mon 10 năm 2016. Truy cập ngày 9 mon 8 năm 2016.
  16. ^ Viện Nghiên cứu giúp Hán Nôm, Viện Khoa học tập xã hội nước Việt Nam, Viện Khoa học tập xã hội và nhân bản vương quốc, Trung tâm Khoa học tập xã hội và nhân bản vương quốc (2005). Tạp chí Hán Nôm, Issues 68-73. Viện Nghiên cứu giúp Hán Nôm, Ủy ban Khoa học tập xã hội nước Việt Nam. Trang 8.
  17. ^ Viện Khảo cổ học tập, Ủy ban Khoa học tập xã hội nước Việt Nam (2004). Những phân phát hiện tại mới nhất về khảo cổ học tập năm. Nhà Xuất bản: Viện Khảo cổ học tập, Ủy ban Khoa học tập xã hội nước Việt Nam. Trang 726.
  18. ^ Tức Trương Hống, Trương Hát.
  19. ^ Đại Việt sử ký toàn thư; Soạn fake Lê Văn Hưu, Ngô Sĩ Liên,... Dịch fake Viện Sử học tập Việt Nam; Nhà Xuất phiên bản Khoa học tập xã hội, 1993.
  20. ^ Bản năng lượng điện tử Đại Việt sử ký toàn thư, trang 110.
  21. ^ Việt năng lượng điện u linh; biên soạn fake Lý Tế Xuyên, dịch fake Lê Hữu Mục, Nhà Xuất phiên bản Dâng Lạc, Chuyện Trương Hống và Trương Hát.
  22. ^ Ủy ban Khoa học tập xã hội nước Việt Nam (2000). Lịch sử văn học tập nước Việt Nam, Tập 1. Nhà Xuất phiên bản Khoa học tập Xã hội. Trang 192.
  23. ^ Bửu Diên Nguyễn-Phúc, Thị Hoàng Anh Phạm (2003). Quê hương thơm hoài niệm. Tập 6. Trang 61.
  24. ^ Nguyễn Sơn Phong. Cùng bàn luận thêm thắt về kiểu cách dịch bài xích "Nam Quốc Sơn Hà", Lao động. Truy cập ngày 27 tháng bốn năm năm 2016.
  25. ^ Nguyễn Thiếu Dũng. Bàn giấy lại cơ hội dịch bài xích thơ Nam quốc tô hà Lưu trữ 2016-09-17 bên trên Wayback Machine, Tạp chí Non nước số 177 (tháng 6 năm 2012). Truy cập ngày 28 tháng bốn năm năm 2016.
  26. ^ a b c Đỗ Thành Dương, Bản dịch bài xích thơ 'Nam quốc tô hà' đem cần 'mới'?, việt nam net, truy vấn ngày 29 mon một năm năm 2016.
  27. ^ Trương Phan Việt Thắng. Về phiên bản dịch bài xích thơ Nam quốc tô hà được đi vào sách giáo khoa lớp 7, Chúng Ta. Truy cập ngày 28 tháng bốn năm năm 2016.
  28. ^ Hoàng Phương, Lan Hạ. Tranh cãi về phiên bản dịch mới nhất bài xích thơ Nam quốc tô hà, VnExpress. Truy cập ngày 28 tháng bốn năm năm 2016.
  29. ^ “Ý loài kiến của những người dân về phiên bản dịch của Trần Trọng Kim và phiên bản dịch của Lê Thước + Nam Trân”.
  30. ^ Hoàng Phương. Tổng mái ấm biên giải thích về phiên bản dịch thơ Nam quốc tô hà, VnExpress. Truy cập ngày 28 tháng bốn năm năm 2016.
  31. ^ Bài thơ 'Nam quốc tô hà' đem 35 dị phiên bản Lưu trữ 2016-05-29 bên trên Wayback Machine, Zing. Truy cập ngày 28 tháng bốn năm năm 2016.