nam quốc sơn hà thuộc thể thơ gì

Bách khoa toàn thư ngỏ Wikipedia

Nam quốc tô hà
Thất ngôn tứ tuyệt
Thông tin yêu tác phẩm
Tên gốcKhông có
Tác giảKhông rõ
Thời gian lận sáng sủa tác981
Triều đại sáng sủa tácNhà Tiền Lê
Quốc giaViệt Nam
Ngôn ngữVăn ngôn
Thể loạiThất ngôn tứ tuyệt
Tên ViệtSông núi nước Nam

WikisourceNam quốc tô hà

Nam quốc tô hà (chữ Hán: 南國山河) là 1 bài bác thơ thất ngôn tứ tuyệt ghi chép tự văn ngôn ko rõ ràng người sáng tác (mặc mặc dù một số ít mối cung cấp nhận định rằng Lý Thường Kiệt là kẻ ghi chép ra).[1][2] Bài thơ này còn có ứng dụng khuyến khích lòng tin quân sĩ, hùn Lê Hoàn kháng quân Tống năm 981[3] và Lý Thường Kiệt kháng quân Tống năm 1077. Trong văn hóa truyền thống, chân thành và ý nghĩa và độ quý hiếm của bài bác thơ vô lịch sử hào hùng VN được người Việt thừa nhận rộng thoải mái.[4]

Bạn đang xem: nam quốc sơn hà thuộc thể thơ gì

Trong sách Lịch sử Việt Nam, luyện I tự Uỷ ban Khoa học tập Xã hội VN biên soạn, xuất bạn dạng bên trên miền Bắc VN năm 1971 vô thời kỳ cuộc chiến tranh VN, Nam quốc tô hà sẽ là “bản Tuyên ngôn song lập đầu tiên” của dân tộc bản địa VN.[5] Một số nội dung bài viết và sách được xuất bạn dạng bên trên VN sau này cũng gọi bài bác thơ này là bạn dạng tuyên ngôn song lập trước tiên của VN.

Tên gọi

Bài thơ này vốn liếng ko mang tên, tên thường gọi Nam quốc tô hà là vì những người dân biên soạn cuốn sách Hợp tuyển chọn thơ văn Việt Nam, luyện 2 (sách tự Nhà Xuất bạn dạng Văn học tập xuất bạn dạng năm 1976) đưa ra, lấy kể từ tư chữ đầu vô câu thơ trước tiên của bài bác thơ này (Nam quốc tô hà Nam đế cư).[6]

Văn bản

Nam quốc tô hà

Bài thơ Nam quốc tô hà với tối thiểu là 35 dị bạn dạng sách và 8 dị bạn dạng thần tích. Thư tịch trước tiên với chép bài bác thơ này là sách Việt năng lượng điện u linh tập, tuy vậy bạn dạng Nam quốc tô hàViệt năng lượng điện u linh tập ko nên là bạn dạng được nghe biết tối đa, bạn dạng ghi vô Đại Việt sử ký toàn thư mới mẻ là bạn dạng được không ít người biết nhất. Đại Việt sử ký toàn thư là cỗ chủ yếu sử trước tiên với biên chép bài bác thơ này.[7][8][9]

Bản ghi vô Đại Việt sử ký toàn thư như sau:[10]

南國山河南帝居
截然分定在天書
如何逆虜來侵犯
汝等行看取敗虛

Nguyên văn Hán –Việt:

Nam quốc tô hà Nam đế cư
Tiệt nhiên tấp tểnh phận bên trên thiên thư
Như hà nghịch tặc lỗ lai xâm phạm
Nhữ đẳng hành khan thủ bại hư hỏng.

Bản dịch nôm của Nguyễn Tri Tài:[11]

Sông núi nước Nam, vua nước Nam ở,
Phân vị rẽ ròi đang được ghi vô sách trời.
Cớ sao lũ giặc bạo ngược cho tới xâm phạm,
Chúng bây rồi coi, tiếp tục chuốc lấy thất bên trên tan tành.

Bản dịch nôm của Nguyễn Hùng Vĩ:[12]

Sông núi nước Nam, Nam đế quản ngại trị
Hiển nhiên đang được tấp tểnh phận bên trên thiên thư
Cớ sao bọn giặc ngỗ ngược cho tới xâm phạm
Mà bọn chúng cất cánh, coi rời khỏi, lại chịu đựng bại ư?

Bản dịch của Trần Trọng Kim

Sông núi nước Nam vua Nam ở
Rành rành tấp tểnh phận ở sách trời
Cớ sao lũ giặc quý phái xâm phạm
Chúng cất cánh có khả năng sẽ bị tiến công tơi bời.

Lịch sử

Hiện ni, sơ cỗ tổng hợp đang được thấy có tầm khoảng 30 dị bạn dạng bài bác thơ Nam quốc tô hà ở trong số văn bạn dạng Hán Nôm chép tay hoặc tự khắc mộc. Cụ thể là 8 bạn dạng Việt năng lượng điện u linh, 10 bạn dạng Lĩnh Nam chích quái:[13], Thần phả đền rồng cửa ngõ sông Ngũ Huyện (Quả Cảm, Hoà Long, Yên Phong, Bắc Ninh), Biển tự khắc bài bác thơ Nam quốc tô hà ở Phù Khê Đông (Tiên Sơn, Bắc Ninh), Trương tôn thần sự tích, Thiên Nam vân lục liệt truyện, Dư địa chí, Đại Nam nhất thống chí; phẳng phiu trình thản cỗ.[14]

Trong cuộc chiến tranh Tống–Việt chuyến loại nhất

Theo sách Lĩnh Nam chích quái:[15]

Năm Thiên Phúc vẹn toàn niên hiệu vua Lê Đại Hành; Tống Thái Tổ sai Hầu Nhân chỉ, Tôn Toàn Hưng chứa chấp quân xâm lăng nước Nam. Hai mặt mũi đối lũy nằm trong núm cự cùng nhau ở sông Đồ Lỗ. Vua Lê Đại Hành chiêm bao thấy nhì anh thần nhân phía trên sông vái nhưng mà bảo rằng bọn họ là Trương Hống, Trương Hát xưa theo đuổi Triệu Việt Vương; ni van nài nằm trong ngôi nhà vua tiến công giặc nhằm cứu vãn sinh mạng. Vua Lê Đại Hành tỉnh dậy ngay lập tức nhen mùi hương khấn cầu thần hùn. Đêm ấy thấy một người dẫn đoàn âm binh áo Trắng và một người dẫn đoàn âm binh áo đỏ rực kể từ phía Bắc sông Như Nguyệt và lại nằm trong xông vô trại quân Tống nhưng mà tiến công. Quân Tống kinh hoàng, thần nhân tàng hình bên trên ko, rộng lớn giờ đồng hồ dìm rằng:

Nam quốc tô hà Nam đế cư

Hoàng thiên dĩ tấp tểnh bên trên thiên thư

Như hà Bắc Lỗ lai xâm lược

Bạch nhận phiên trở nên đập phá trúc dư.

Quân Tống nghe thấy, xéo giẫm lên nhau chạy tan, đại bại nhưng mà về. Vua Lê Đại Hành quay trở lại ăn mừng, truy phong cho tới nhì vị thần nhân, một là Tinh Mẫn Đại Vương lập miếu thờ bên trên té tía sông Long Nhãn, nhì là Khước Mẫn Đại vương vãi lập miếu ở té tía sông Như Nguyệt.

Đa số những ngôi nhà phân tích thống nhất đề thương hiệu khuyết danh người sáng tác bài bác thơ. Riêng Lê Mạnh Thát vô bài bác "Pháp Thuận và bài bác thơ thần nước Nam sông núi" nhận định rằng người sáng tác bài bác thơ là Đỗ Pháp Thuận.

Các ngôi nhà phân tích mới đây thống nhất ý kiến Nam quốc tô hà là bài bác thơ xuất hiện nay bên dưới thời Lê Đại Hành và kế tiếp được Lý Thường Kiệt áp dụng trong tương lai.[a][16][17]

Trong cuộc chiến tranh Tống–Việt chuyến loại hai

Sông Như Nguyệt (sông Cầu)

Theo sách Đại Việt sử ký toàn thư

Năm 1076, Quách Quỳ, Triệu Tiết lấy quân 9 tướng mạo, phù hợp với Chiêm Thành, Chân Lạp tiến công Đại Việt. Hai mặt mũi giao đấu ở sông Như Nguyệt, một tối quân sĩ chợt nghe vô đền rồng Trương tướng mạo quân[18] nổi tiếng hiểu vĩ đại rằng:

Xem thêm: xe đắt nhất việt nam

Nam quốc tô hà Nam đế cư

Tiệt nhiên phân tấp tểnh bên trên thiên thư

Như hà nghịch tặc lỗ lai xâm phạm

Nhữ đẳng hành khan thủ bại hư hỏng.

Sau này đúng thật lời nói thơ, Lý Thường Kiệt vượt mặt quân Tống.[19][20]

Theo sách Việt năng lượng điện u linh – Chuyện Trương Hống và Trương Hát

Thời Nam Tấn Vương ngôi nhà Ngô lên đường tiến công dẹp Lý Huy ở Long Châu, đóng góp quân ở cửa ngõ Phù Lan, tối ngủ chiêm bao thấy nhì người kỳ vĩ, dung mạo tuấn tú cho tới trình làng ngôi nhà vua và van nài trợ chiến. Nhà vua chất vấn tính danh, bọn họ vấn đáp rằng bọn họ là bằng hữu vốn liếng người Phù Lan, thực hiện tướng mạo của Triệu Việt Vương, Việt Vương bị Lý Nam Đế (Hậu Lý Nam Đế) vượt mặt. Nam Đế thực hiện lễ trọng ý ham muốn cho tới bọn họ thực hiện quan; nhì bằng hữu khước từ, trốn vô núi Phù Long, Nam Đế rất nhiều lần cho những người truy nã ko được, mới mẻ treo ngàn vàng cầu người bắt. Hai bằng hữu đều tợp nằm trong độc nhưng mà bị tiêu diệt. Thượng đế thương bọn họ không có tội cho tới thực hiện Than Hà Long Quân Phó Sứ, tuần nhì sông Vũ Bình và Lạng Giang đến tới tận bên trên mối cung cấp, hiệu là Thần Giang Phó Đô Sứ. Trước bại liệt đã hỗ trợ vua Ngô Quyền vô chiến dịch Bạch Đằng.

Nam Tấn Vương tỉnh dậy mới mẻ lấy tế và khấn thần phò trợ. Sau bại liệt Nam Tấn Vương thắng trận, bình hoàn thành quân Tây Long vua sai sứ phân tách vị trí lập đền rồng thờ, đều phong thực hiện Phúc Thần một phương, chiếu phong anh là Đại Đương Giang Đô Hộ Quốc Thần Vương, lập đền rồng ở cửa ngõ sông Như Nguyệt. Còn em là Tiểu Đương Giang Đô Hộ Quốc Thần Vương, lập đền rồng ở cửa ngõ sông Nam Bình.

Thời vua Nhân Tông ngôi nhà Lý, binh Tống phái mạnh xâm kéo cho tới biên cảnh; vua sai Thái úy Lý Thường Kiệt dựa bờ sông đóng góp cừ nhằm cố thủ. Một tối bại liệt quân sĩ nghe vô đền rồng nổi tiếng dìm vĩ đại rằng:

Sông núi ngôi nhà Nam Nam đế ở

Phân minh trời tấp tểnh bên trên thiên thư.

Cớ sao nghịch tặc lỗ quý phái xâm phạm

Bọn bọn chúng rồi phía trên tiếp tục bại hư hỏng.

Quả nhiên quân Tống ko tiến công đang được tan tan. Thần chiêm bao rõ rệt, mảy lông sợi tóc chẳng sai.[21]

Theo Bửu Diên Nguyễn-Phúc, Thị Hoàng Anh Phạm (2003)

Năm 1076, rộng lớn 30 vạn quân ngôi nhà Tống (Trung Quốc) tự Quách Quỳ lãnh đạo xâm lăng Đại Việt (tên nước VN thời đó). Lý Thường Kiệt lập chống tuyến bên trên sông Như Nguyệt (sông Cầu) nhằm ngăn địch. Quân của Quách Quỳ tiến công cho tới sông Như Nguyệt thì bị ngăn.[22] hầu hết trận quyết đấu kịch liệt đang được xẩy ra bên trên phía trên tuy nhiên quân Tống chẳng sao vượt lên trước được chống tuyến Như Nguyệt, đành đóng góp trại đợi viện binh hỗ trợ. Đang tối, Lý Thường Kiệt cho những người vô đền rồng thờ Trương Hống, Trương Hát ở phía phái mạnh bờ sông Như Nguyệt, fake thực hiện thần hiểu vang bài bác thơ bên trên.[23] Nhờ thế lòng tin đấu sĩ lên vô cùng cao. Lý Thường Kiệt ngay lập tức cho tới quân vượt lên trước sông, tổ chức triển khai một trận quyết đấu, tiến công trực tiếp vô trại giặc. Phần vì như thế bất thần, phần vì như thế sĩ khí quân Đại Việt đang được lên, quân Tống kháng hứng yếu hèn ớt, số bị bị tiêu diệt, bị thương đang được rộng lớn quá nửa. Lý Thường Kiệt ngay lập tức cho những người quý phái nghị hòa, ngỏ đàng cho tới quân Tống rút quân về nước, lưu giữ vững vàng cương vực nước Đại Việt.

Ý nghĩa nhì câu thơ cuối và đối tượng người tiêu dùng của bài bác thơ

Trong câu thơ cuối của bài bác thơ Nam quốc tô hà với đại kể từ nhân xưng thứ bậc nhì số nhiều "nhữ đẳng" 汝等. Trong những bạn dạng dịch thơ của bài bác thơ này kể từ nhữ đẳng đều được dịch là chúng bay hoặc chúng mày. Theo Nguyễn Hùng Vĩ và Nguyễn Sơn Phong "nhữ đẳng" 汝等 vô câu thơ cuối của bài bác thơ Nam quốc tô hà là chỉ quân Đại Việt, đối tượng người tiêu dùng của bài bác thơ là quân Đại Việt, ko nên quân Tống, ý của nhì câu thơ cuối của bài bác thơ là tại vì sao quân giặc cho tới xâm phạm nhưng mà những ngươi (quân Đại Việt) lại cam lòng chịu đựng thất bại.[12][24][25]

Dịch thơ

Bản dịch thơ của Trần Trọng Kim:[26]

Sông núi nước Nam vua Nam ở
Rành rành tấp tểnh phận bên trên sách trời
Cớ sao lũ giặc quý phái xâm phạm
Chúng cất cánh có khả năng sẽ bị tiến công tơi bời.

Bản dịch thơ của Trần Trọng Kim từng được tiến hành vô sách giáo khoa trung học tập của học viên VN tuy nhiên tiếp sau đó đang được bị nockout vứt. Theo Trương Phan Việt Thắng bạn dạng dịch thơ của Trần Trọng Kim bị nockout vứt ngoài sách giáo khoa rất có thể là vì như thế yếu tố chủ yếu trị, Trần Trọng Kim là "một trí thức ko nằm trong phe cách mệnh, là Thủ tướng mạo "Chính phủ bù nhìn""[27][28].Tuy nhiên, bạn dạng dịch đó lại là bạn dạng được nổi tiếng nhất vì như thế với vần điệu dễ dàng lưu giữ, được thịnh hành rộng thoải mái.[29]

Bản dịch thơ của Lê Thước và Nam Trân:[26]

Núi sông Nam Việt vua Nam ở
Vằng vặc sách trời phân tách xứ sở
Giặc dữ cớ sao phạm cho tới đây
Chúng mi chắc chắn nên vỡ lẽ.

Bản dịch thơ bên trên của Lê Thước và Nam Trân được tiến hành vô sách giáo khoa Ngữ văn 7, luyện 1 tự Nhà Xuất bạn dạng giáo dục và đào tạo VN xuất bạn dạng năm 2003 (sách được tái mét bạn dạng rất nhiều lần sau đó) tuy nhiên những người dân biên soạn sách giáo khoa Ngữ văn 7 dường như không dẫn lại đích thị vẹn toàn văn bạn dạng dịch thơ của Lê Thước và Nam Trân nhưng mà sửa câu đầu của bạn dạng dịch thư từ Núi sông Nam Việt vua Nam ở trở nên Sông núi nước Nam vua Nam ở.[26]

Xem thêm: gb to mb

Theo ông Nguyễn Khắc Phi, Tổng ngôi nhà biên sách giáo khoa Ngữ văn 7, luyện 1, toàn thể hội đồng biên soạn sách đang được đồng tình sửa lại câu thơ đầu vô bạn dạng dịch thơ của Lê Thước và Nam Trân vì như thế "nước tao ko khi nào với quốc hiệu Nam Việt". Cũng theo đuổi ông Phi "Nguyên tắc biên soạn sách giáo khoa ở VN giống như quốc tế, được cho phép người biên soạn với quyền sửa chữa thay thế cho tới thích hợp nội dung".[30]

Ông Phạm Văn Tuấn (nhân viên Viện Nghiên cứu vãn Hán Nôm) nhận định rằng việc những người dân biên soạn sách Ngữ văn 7, luyện 1 sửa lại bạn dạng dịch thơ của Lê Thước và Nam Trân là sự việc thực hiện ko đích thị, ko tráng lệ và trang nghiêm, ko khoa học tập. Đã dẫn thì nên dẫn đích thị vẹn toàn văn, dẫn sai là ko tôn trọng người sáng tác của bạn dạng dịch thơ, ko tôn trọng người hiểu, người học tập. Những người biên soạn dường như không dẫn đích thị vẹn toàn văn bạn dạng dịch thơ của Lê Thước và Nam Trân, ko ghi ai là kẻ đang được sửa câu Núi sông Nam Việt vua Nam ở trở nên Sông núi nước Nam vua Nam ở. Theo ông Tuấn những người dân biên soạn sách còn nếu không thể dẫn đích thị vẹn toàn văn bạn dạng dịch thơ của những người không giống thì nên tự động bản thân dịch.[31]

Bản dịch thơ của Nguyễn Tri Tài:[11]

Sông núi nước Nam vua Nam ở
Sách trời tấp tểnh phận đang được rõ ràng ràng
Cớ sao giặc dữ dám xâm phạm
Chờ đấy loại bây tiếp tục nát nhừ tan.

Ghi chú

  1. ^ Phan Huy Lê Khi khảo cứu vãn kiệt tác ĐVSKTT đang được cho tới rằng: "Các người sáng tác Đại Việt sử ký toàn thư đang được đứng bên trên ý kiến chủ yếu thống, đạo trung quân cùng theo với những nguyên lý của tam cương ngũ thông thường, tam tòng tứ đức nhằm ghi chép sử, nhằm biểu dương chê, nhằm Đánh Giá và comment những anh hùng lịch sử"(24). Vì vậy Khi Đánh Giá về Lê Hoàn (Lê Đại Hành), người tạo nên rời khỏi ngôi nhà Tiền Lê (980-1009), một vị hero dân tộc bản địa với công rộng lớn trong những công việc tổ chức triển khai và chỉ đạo việc làm kháng chiến kháng quân Tống chuyến loại nhất, người đang được ngôi nhà ghi chép sử Lê Văn Hưu nhiệt tình mệnh danh "Lê Đại Hành thịt Đinh Điền, bắt Nguyễn Bặc, trói Quân Biện, Phụng Huân dễ dàng như lùa con trẻ con cái, như sai quân lính, gần đầy vài ba năm nhưng mà cương vực tấp tểnh yên tĩnh, công tiến công dẹp thắng lợi dẫu là những vua Hán, Đường cũng ko rộng lớn được" thì ngòi cây bút của Ngô Sĩ Liên lại phê phán nóng bức Lê Đại Hành về "tội" ko nhiệt tình phò tá con cái vua Đinh, lập Dương thị thực hiện Hoàng hậu. Ông viết: "Đạo bà xã ông chồng là đầu của nhân luân, ông tơ của vương vãi hóa... Đại Hành thông dâm với bà xã vua rồi nghiễm nhiên lập thực hiện Hoàng hậu, tổn thất cả lòng biết hổ ngượng ngập vậy". Nếu đang được Đánh Giá Lê Đại Hành vì vậy thì dễ dàng gì lại lấy bài bác thơ như 1 bạn dạng "Tuyên ngôn độc lập" bại liệt của dân tộc bản địa gắn cho tới Lê Hoàn được. Vì vậy có lẽ rằng cho tới thời gian biên soạn cỗ ĐVSKTT, những người sáng tác đang được gắn bài bác thơ bại liệt cho tới Lý Thường Kiệt. Cũng rất có thể cho tới thời Lý Nhân Tông, Lý Thường Kiệt đang được mượn danh thần, cho những người nấp vô đền rồng dìm bài bác thơ nhằm động viên quân sĩ, thực hiện tan biến ý chí và lòng tin của kẻ địch. Việc mượn uy thần vô mặt trận cũng là 1 điều dễ dàng nắm bắt, tuy nhiên việc thần ko được triều đình phong loài kiến ngôi nhà Lý phong thưởng sau thời điểm thắng trận lại không tuân theo lệ thông thường. Không lẽ vua Lý Nhân Tông "quên" ko phong thưởng cho tới thần hoặc Việt năng lượng điện u linh "bỏ sót" ko chép?

Thư mục

  • Đại Việt sử ký toàn thư; Soạn fake Lê Văn Hưu, Ngô Sĩ Liên,... Dịch fake Viện Sử học tập Việt Nam; Nhà Xuất bạn dạng Khoa học tập xã hội, 1993.
  • Lĩnh Nam chích quái, biên soạn fake Trần Thế Pháp, Tân đính thêm Vũ Quỳnh, Nhà Xuất bạn dạng Khoa học tập xã hội Thành Phố Hà Nội, 1993.
  • Việt năng lượng điện u linh; biên soạn fake Lý Tế Xuyên, dịch fake Lê Hữu Mục, Nhà Xuất bạn dạng Dâng Lạc.
  • Lịch sử văn học tập Việt Nam, Tập 1. Nhà Xuất bạn dạng Khoa học tập Xã hội.
  • Bửu Diên Nguyễn-Phúc, Thị Hoàng Anh Phạm (2003). Quê mùi hương hoài niệm.

Chú thích

  1. ^ Nghia M. Vo. Legends of Vietnam: An Analysis and Retelling of 88 Tales. ISBN 0786490608. Trang 56
  2. ^ Viện phân tích Hán Nôm, Viện Khoa học tập xã hội VN, Viện Khoa học tập xã hội và nhân bản vương quốc, Trung tâm Khoa học tập xã hội và nhân bản vương quốc (2006). Tạp chí Hán Nôm, Issues 74-79. Trang 5.
  3. ^ “Những Tuyên ngôn bất hủ”. Thời báo doanh nhân. Truy cập 10 mon 6 năm 2014.
  4. ^ PGS Lê Trung Vũ & PGS TS Lê Hồng Lý. Lễ hội Việt Nam. Nhà Xuất bản: Công ty Văn hóa Hương Trang. Trang 397.
  5. ^ Ủy ban Khoa học tập xã hội VN, Lịch sử Việt Nam, luyện I, Nhà xuất bạn dạng Khoa học tập xã hội, 1971, tr. 182.
  6. ^ Lê Phước. "Nam Quốc Sơn Hà": Chân lý tự do vương quốc của dân tộc bản địa VN, RFI giờ đồng hồ Việt. Truy cập ngày 28 tháng bốn năm năm nhâm thìn.
  7. ^ Văn Chung. "Nam quốc tô hà" với 35 dị bạn dạng, ko nên của Lý Thường Kiệt, việt nam net. Truy cập ngày 27 tháng bốn năm năm nhâm thìn.
  8. ^ Nguyễn Khắc Phi. Vài vấn đề cần trao thay đổi tăng về bài bác Nam Quốc Sơn Hà Lưu trữ 2016-06-30 bên trên Wayback Machine, Tạp chí Văn hóa Nghệ An. Truy cập ngày 27 tháng bốn năm năm nhâm thìn.
  9. ^ Nguyễn Thị Oanh. Về thời gian Thành lập và hoạt động của bài bác thơ Nam quốc tô hà, Tạp chí Hán Nôm số 1(50) năm 2002. Viện Nghiên cứu vãn Hán Nôm. Truy cập ngày 27 tháng bốn năm năm nhâm thìn.
  10. ^ 大越史記全書/本紀卷之三, 維基文庫. Truy cập ngày 27 tháng bốn năm năm nhâm thìn.
  11. ^ a b Nguyễn Tri Tài. Giáo trình giờ đồng hồ Hán, luyện I: hạ tầng. Nhà Xuất bạn dạng Đại học tập Quốc gia Thành phố Xì Gòn. Thành phố Xì Gòn, năm 2002. Trang 43.
  12. ^ a b Chiêu Minh. Cố GS Nguyễn Tài Cẩn 19 năm "sửa" bài bác "Nam quốc tô hà!", Thể thao & Văn hóa. Truy cập ngày 27 tháng bốn năm năm nhâm thìn.
  13. ^ “Lĩnh Nam Chích Quái - Sách Sử Việt Nam”. Bản gốc tàng trữ ngày 14 mon 10 năm 2016. Truy cập 9 mon 8 năm 2016.
  14. ^ Hầu không còn những ngôn bạn dạng bên trên đều nhìn thấy vô cỗ Thư mục đề yếu hèn - Di sản Hán Nôm VN. NXB KHXH, H.1993, 3 tập
  15. ^ “Lĩnh Nam Chích Quái”. Sách Sử Việt Nam. Bản gốc tàng trữ ngày 14 mon 10 năm 2016. Truy cập ngày 9 mon 8 năm 2016.
  16. ^ Viện Nghiên cứu vãn Hán Nôm, Viện Khoa học tập xã hội VN, Viện Khoa học tập xã hội và nhân bản vương quốc, Trung tâm Khoa học tập xã hội và nhân bản vương quốc (2005). Tạp chí Hán Nôm, Issues 68-73. Viện Nghiên cứu vãn Hán Nôm, Ủy ban Khoa học tập xã hội VN. Trang 8.
  17. ^ Viện Khảo cổ học tập, Ủy ban Khoa học tập xã hội VN (2004). Những trị hiện nay mới mẻ về khảo cổ học tập năm. Nhà Xuất bản: Viện Khảo cổ học tập, Ủy ban Khoa học tập xã hội VN. Trang 726.
  18. ^ Tức Trương Hống, Trương Hát.
  19. ^ Đại Việt sử ký toàn thư; Soạn fake Lê Văn Hưu, Ngô Sĩ Liên,... Dịch fake Viện Sử học tập Việt Nam; Nhà Xuất bạn dạng Khoa học tập xã hội, 1993.
  20. ^ Bản năng lượng điện tử Đại Việt sử ký toàn thư, trang 110.
  21. ^ Việt năng lượng điện u linh; biên soạn fake Lý Tế Xuyên, dịch fake Lê Hữu Mục, Nhà Xuất bạn dạng Dâng Lạc, Chuyện Trương Hống và Trương Hát.
  22. ^ Ủy ban Khoa học tập xã hội VN (2000). Lịch sử văn học tập VN, Tập 1. Nhà Xuất bạn dạng Khoa học tập Xã hội. Trang 192.
  23. ^ Bửu Diên Nguyễn-Phúc, Thị Hoàng Anh Phạm (2003). Quê mùi hương hoài niệm. Tập 6. Trang 61.
  24. ^ Nguyễn Sơn Phong. Cùng bàn luận tăng về kiểu cách dịch bài bác "Nam Quốc Sơn Hà", Lao động. Truy cập ngày 27 tháng bốn năm năm nhâm thìn.
  25. ^ Nguyễn Thiếu Dũng. Bàn giấy lại cơ hội dịch bài bác thơ Nam quốc tô hà Lưu trữ 2016-09-17 bên trên Wayback Machine, Tạp chí Non nước số 177 (tháng 6 năm 2012). Truy cập ngày 28 tháng bốn năm năm nhâm thìn.
  26. ^ a b c Đỗ Thành Dương, Bản dịch bài bác thơ 'Nam quốc tô hà' với nên 'mới'?, việt nam net, truy vấn ngày 29 mon một năm năm nhâm thìn.
  27. ^ Trương Phan Việt Thắng. Về bạn dạng dịch bài bác thơ Nam quốc tô hà được tiến hành sách giáo khoa lớp 7, Chúng Ta. Truy cập ngày 28 tháng bốn năm năm nhâm thìn.
  28. ^ Hoàng Phương, Lan Hạ. Tranh cãi về bạn dạng dịch mới mẻ bài bác thơ Nam quốc tô hà, VnExpress. Truy cập ngày 28 tháng bốn năm năm nhâm thìn.
  29. ^ “Ý loài kiến của những người dân về bạn dạng dịch của Trần Trọng Kim và bạn dạng dịch của Lê Thước + Nam Trân”.
  30. ^ Hoàng Phương. Tổng ngôi nhà biên giải thích về bạn dạng dịch thơ Nam quốc tô hà, VnExpress. Truy cập ngày 28 tháng bốn năm năm nhâm thìn.
  31. ^ Bài thơ 'Nam quốc tô hà' với 35 dị bạn dạng Lưu trữ 2016-05-29 bên trên Wayback Machine, Zing. Truy cập ngày 28 tháng bốn năm năm nhâm thìn.